BYTOM - miasto moje, a w nim...
czytaj to!

strona (1) (2) (3) (4) (5) (6)

 


Symbole Szombierek: Elektrociepłownia i Szyb Krystyna

 
Niebezpieczne ruiny na Polach Szombierskich. Po lewej stan z 2009 roku, po prawej 2015. Mimo zapewnień wiceprezydenta z 2011 roku, nie doszło do zabezpieczenia terenu.

 
Dworzec kolejowy Bobrek - postepująca ruina

 
Nieistniejące już: gruzowisko i ruina przemysłowa


Drewniany kościółek w Bobrku przed pożarem (obecnie rozebrany) i niszczejąca elewacja zabytkowej siłowni Huty Bobrek

 
Łagiewniki. Zabytkowe osiedle Kolonia Zgorzelec - połowa domów w ruinie

 
Łagiewniki, ul. Świętochłowicka: (Po lewej) dawna szkoła podstawowa
- od lat w ruinie. (Po prawej) ładna architektura czynnej jeszcze szkoły. Wspólną cechą obu budynków są drzewka porastające ściany/dach.

 
Łagiewniki: unikalne drewniane balkony przy ulicy Armii Krajowej oraz ciekawy budynek dawnej remizy na ul. Prostej.

 
 Figurki religijne w Rozbarku: na ul. Musialika cieszą oko, a w jednym z domów na ul. Witczaka tylko pusta wnęka...


 
Rozbark. Od lewej: skarb na fasadzie familoka z ul. Siennej; wykruszające się dekoracje z ul. Witczaka oraz dominujący nad okolicą kościół, którego elewacja czeka na czyszczenie.

 
(Po lewej) ruina na ul. Siennej. (Po prawej) wnętrze ruiny na ul. Alojzjanów.

 
Na Rozbarku bywa też ładnie: kamienice z ul. Witczaka i Siemnianowickiej

 
Rozbark. Przedwojenne niemieckie napisy - dawniej mieściły się tu sklepy

 
Karb. (Po lewej) pusty plac po wyburzeniach nieruchomości przemysłowych/gospodarczych, który zostanie przekształcony w park handlowy. (Po prawej) Resztki wyburzonej kamienicy na ul. Kołłątaja.


Bytomska Wenecja oraz ruina biurowca przy ul. Technicznej


Porównanie stanu nieużytkowanego budynku Szybu Zachodniego dawnej KWK Miechowice. Po lewej stan z 2009 roku, po prawej X.2015

 
Ruiny resztek pałacu w Miechowicach

autor: Piotr Studziński
pierwsza publikacja: 11 października 2015

Stan faktyczny (2015) - pozostałe dzielnice

.....Szombierki to dzielnica, która kojarzy się głównie z ze zlikwidowaną w 1997 roku kopalnią o tej samej nazwie. Likwidację przerwała zabytkowa modernistyczna wieża wyciągowa Szybu Krystyna z 1928 roku będąca jedynym tego typu obiektem w Polsce, a może i w Europie. Wieżę, wraz z przyległym terenem zakupiła prywatna firma – Armada. Firma ta poczyniła inwestycje na sąsiadującym terenie, budując obiekty handlowe (markety), pole golfowe oraz osiedle mieszkaniowe. Mimo kilku szumnych zapowiedzi, inwestycje ominęły najważniejszy na tym terenie obiekt – Szyb Krystyna, który nadal niszczeje.

.....Jednak to nie Szyb Krystyna jest obecnie w centrum zainteresowania wszystkich miłośników postindustrialnej architektury, lecz wybudowana w 1920 roku przez znanych na Górnym Śląsku braci Zillmannów Elektrociepłownia Szombierki, która powinna być sztandarowym zabytkiem kojarzonym z Bytomiem. Wieża szombierskiej elektrociepłowni posiada czterostronny zegar, drugi pod względem wielkości w Polsce (po Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie) oraz najwyższe, 120 metrowe, kominy w kraju. Jej właściciel, firma Fortum, nie jest jednak zainteresowana inwestowaniem w ten wygaszony już obiekt, który w konsekwencji niszczeje. Kilka lat temu odbywały się tu wydarzenia sportowe i kulturalne, a budynek znajdujący się na Szlaków Zabytków Techniki szturmowały tłumy. W tym roku, pierwszy raz EC Szombierki wypadła ze szlaku... Mówiło się w jego kontekście o Śląskim Centrum Nauki, jednak jego lokalizacja przypadnie Chorzowowi. W 2014 Prezydent Bytomia, Damian Bartyla, zapewniał na forum Rady Miejskiej, że miasto zamierza przejąć obiekt za symboliczną kwotę, a następnie sprzedać go za minimum 30 mln zł i że ma już potencjalnego kupca. Ten scenariusz nie doszedł jednak do skutku, co zrodziło problemy natury prawnej w związku z wpisaniem planowanego przychodu ze sprzedaży tej nieruchomości do budżetu…

.....Obiegowa opinia wśród mieszkańców głosi, że najbardziej zapuszczoną dzielnicą Bytomia jest Bobrek, którego zabudowa zdominowana jest przez nieremontowane od lat budynki z cegły. Obszar dzielnicy znajduje się w strefach ścisłej i częściowej ochrony konserwatorskiej oraz ścisłej ochrony krajobrazu, a do rejestru zabytków wpisanych zostało około 110 obiektów! W bezpośrednim sąsiedztwie huty wybudowano w latach 1907–1912 osiedle „familoków” w stylu historyzmu z elementami modernizmu oraz funkcjonalizmu o nazwie „Nowa kolonia robotnicza”, wpisane do rejestru zabytków jako szczególnie cenne. Pozwala to na ubieganie się o dofinansowanie z Urzędu Wojewódzkiego, właściwego Ministerstwa oraz Unii Europejskiej. Przez lata lokowano tam najbiedniejszych mieszkańców Bytomia. O ile jej zabudowa jest bardzo zaniedbana, a trzy kamienice nadal znajdują się w stanie ruiny, o tyle założenie urbanistyczne osiedla pozbawione zabudowy oficynowej jest jego niewątpliwym plusem i ułatwi renowację, przy założeniu, że domy te przetrwają próbę czasu, co do czego można mieć poważne wątpliwości. Negatywny wizerunek dzielnicy współtworzą tereny po zliwkidowanej w 1994 roku Hucie Bobrek i te bezpośrednio z nimi sąsiadujące (ulice Pasteura, Stalowa, Noskowskiego)

.....Kwartał ograniczany ulicami Pasteura, Stalową i Piecucha to miejsce niezwykle klimatyczne, które zachowało się unikatowy, robotniczy charakter, jednak duża cząstka tej unikalności została utracona wraz z pożarem znajdującego się tam, jedynego na terenie Bytomia, przedwojennego drewnianego kościółka, który został rozebrany i zostanie odtworzony, ale w chorzowskim skansenie. Wielka szkoda.

.....W Bobrku zachodzą też istotne zmiany. Należy odnotować rozbiórkę dużego, szpecącego i niezabezpieczonego budynku przy ulicy Noskowskiego wraz z wyrównaniem terenu w jego bezpośrednim sąsiedztwie i pozbyciem się wielkiego gruzowiska. Nieopodal wyburzono opuszczony pawilon, na którego miejscu powstał kolejny market. Dokonano również demontażu części zabudowań Huty Bobrek vis a vis zabytkowej neorenesansowej siłowni, gdzie na zdegradowanym terenie powstała największa powierzchniowo inwestycja ostatnich lat, fabryka wełny mineralnej. Być może będzie to bodźcem do zmiany wizerunku tej dzielnicy. Gdyby jeszcze udało się doprowadzić do odpowiedniego zabezpieczenia przed zniszczeniem elewacji zabytkowej siłowni, której fragmenty swego czasu posypały się na wyłączony obecnie z użytkowania chodnik...
   Aktualnym problemem jest nierozwiązana kwestia ruin na Polach Szombierskich, w okolicach których czas spędzają dzieci, nieświadome zagrożenia oraz młodzież szukająca przygód. W odpowiedzi na moje pismo, w roku 2009 ówczesny Wiceprezydent Bytomia, pan Maciejczyk poinformował mnie, że miasto będzie dążyć do uporządkowania terenu w roku 2010 i osiągnięcia porozumienia ze Skarbem Państwa, co do losów ruin. Najwyraźniej tego porozumienia nie osiągnięto.
    Najświeższym wydarzeniem z życia dzielnicy jest decyzja PKP o wyburzeniu położonego na uboczu dworca Bobrek, zbudowanego na przełomie wieków, co zrodziło kolejne protesty mieszkańców. Obecnie budynek ten został poważnie zdewastowany przez złomiarzy.

.....Zabytkowe osiedle robotnicze Kolonia Zgorzelec w Łagiewnikach wciąż czeka na rewitalizację. Aż 14 domów to pustostany, z których część znajduje się w bardzo złym stanie technicznym. Część z nich pozbawiona jest zabezpieczeń. Również i tutaj nie ma oficyn, co znacznie upraszcza ewentualne remonty. Nieopodal osiedla przepływa rzeka Bytomka, na temat której krążyły do tej pory niezbyt pochlebne opinie. Pojawia się jednak szansa na zmianę tego stanu, a jej pierwszym krokiem była rewitalizacja jej fragmentu wraz z przyległym otoczeniem: teren został uporządkowany, pojawiły się ścieżki spacerowe oraz drewniany mostek.

.....Na terenie zlikwidowanej w 2000 roku Huty Zygmunt dokonano conajmniej dwóch istotnych rozbiórek dawnych obiektów. Pierwszym z nich była duża ruina budynku, w którym odbywała się produkcja, a drugim wieża wodna wraz z towarzyszącymi zabudowaniami przy ulicy Szyby Rycerskie. Nie dalej jak 1000 metrów na północ od byłej Huty Zygmunt, w pobliżu Zakładów Gumowych położone są tereny po byłej KWK Łagiewniki, w 1971 roku włączonej do KWK Rozbark. Jest to spory, silnie zdegradowany obszar, a jego rewitalizacja z całą pewnością pochłonie duże pieniądze. Do dziś istnieją tu dwa zbiorniki osadowe wypełnione jakąś cieczą (nie mylić z wodą). Przebywając w tym miejscu, należy zachować szczególną ostrożność i patrzeć pod nogi, aby nie wlecieć do jednej z otwartych studzienek kanalizacyjnych. Zbaczając kawałek dalej z asfaltowej drogi, natrafimy na betonowe gruzy dawnych zabudowań, które powoli wchłania las. Nad zarośniętymi nieużytkami dominuje dwukondygnacyjny żelbetonowy szkielet sporego budynku.

.....W Łagiewnikach, na końcu ulicy Cyryla i Metodego rozebrano duży, dwupiętrowy, wątpliwej urody budynek mieszkalny, którego ruina straszyła kilka lat. Tego samego wciąż nie uczyniono z dawnym budynkiem szkoły przy ulicy Świętochłowickiej, który istnieje już jedynie teoretycznie, w wyniku czego wyłączono z użytkowania fragment chodnika. Nie można nie wspomnieć o inwestycji przy ulicy Krzyżowej, gdzie poza Biedronką, powstał (i powstaje kolejny) apartamentowiec.

.....Zlikwidowana w 2004 roku Kopalnia Rozbark wciąż straszy swoimi ruinami wjeżdżających do miasta od strony Chorzowa, aczkolwiek rozebrano dawne warsztaty w okolicach ulicy Chorzowskiej i budynki administracyjne położone przy ulicy Dojazd, a ten sam los podobno czeka górujący nad terenem kopalniany komin. Ważnym momentem było wyremontowanie zabytkowej cechowni, gdzie swoją siedzibę ma teraz Bytomski Teatr Tańca i Ruchu Rozbark. Na cele hotelowe zrewitalizowano pobliski budynek i wybudowano obszerny parking. Pozostałych budynków strzeże ochrona, lecz nie jest ona w stanie przeciwdziałać wszystkim aktom wandalizmu.

.....Zabudowa mieszkaniowa w rejonie ulicy Siennej, będąca swoistą enklawą rozdzieloną z jednej strony torami kolejowymi, a z drugiej tramwajowymi wydaje się kończyć swoją egzystencję. Tradycyjna śląska architektura nie wytrzymuje już próby czasu i osłabiania konstrukcji przez złodziei. Jej rozbiórka wydaje się nieuchronna. Nieopodal, wjeżdżających do Bytomia od strony Piekar Śląskich, na ulicy Siemianowickiej wciąż witają ruiny czteropiętrowych bloków z wielkiej płyty. Gmina Bytom nabyła drogą zamiany (według niektórych kontrowersyjną)  jeden z bloków i planuje wyremontować go na cele socjalne. Większość poprzemysłowych zabudowań udało się natomiast uratować na terenach po Hucie Orzeł Biały, a część z nich doczekała się renowacji.

.....Historyczne centrum Rozbarku, będącego kiedyś osobną gminą, ograniczone przez ulice Witczaka, Alojzjanów, Kochanowskiego i Reymonta to obszar silnie zniszczony z bardzo licznymi lukami po rozebranych budynkach. Tu i ówdzie znajdują się ruiny, z których najgroźniejsza, bo nieogrodzona, to gmach dawnej szkoły podstawowej przy ulicy Musialika 23A, który według informacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miał zostać rozebrany do końca 2014 roku. Jest koniec połowa roku 2015, a ruiny dalej stoją. Największa ruiną w tej części Bytomia pod względem kubatury są dawne warsztaty naprawcze kolei wąskotorowej przy ulicy Brzezińskiej, gdzie niegdyś mieściło się muzeum, a dziś nie dzieje się w nich nic (dobrego). Niewątpliwego kolorytu dodają temu obszarowi spektakularne malowidła o tematyce kibicowskiej i patriotycznej.

.....Dzielnicą najciężej doświadczoną degradacją substancji mieszkaniowej w ostatnich latach jest Karb. Latem 2011 w wyniku szkód górniczych z mieszkań ewakuowano ponad 600  mieszkańców z ulic Pocztowej i Technicznej, z których część nawet do 2013 roku oczekiwała na nowe lokum. W końcu większość z nich zamieszkała w Szombierkach. KWK „Bobrek–Centrum” prowadziła działalność niezgodnie z warunkami opisanymi w koncesji. „W planie ruchu m.in. założono, że na terenach zabudowanych dzielnic Bytomia Karb i Miechowice będą mogły wystąpić deformacje terenu, będące skutkiem prowadzonej eksploatacji systemem na zawał stropu, o tzw. III kategorii terenu górniczego, natomiast w koncesji zapisano, że wpływy te nie przekroczą II kategorii.” Za zniszczone budynki kopalnia wypłaciła odszkodowania w wysokości 24,6 mln zł.

.....W 2015 roku doszło do kolejnych wyburzeń, tym razem na ulicy Kołłataja. Z powierzchni ziemi znikło 8 budynków i około 40 osób musiało zmienić miejsce zamieszkania. Ten sam los podzieliła wiekowa kamienica przy ulicy Konstytucji, a planowane są kolejne rozbiórki na ulicach Racławickiej i Krańcowej. Łącznie, na przestrzeni kilku lat znikło około 30 domów. Szczęście w nieszczęściu, że nie były to obiekty zabytkowe. Dodatkowo rozebrano zrujnowane zabudowania warsztatowe między ulicą Popiełuszki, a Wrocławską, gdzie ma powstać obiekt handlowy. Obszar po fabryce prefabrykatów budowlanych przy ulicy Celnej, określany przez mieszkańców mianem „Bytomskiej Wenecji” kolejne lata stoi w wodzie i końca tego stanu nie widać.

.....Wraz z posuwającym się wydobyciem węgla niszczeją kolejne nieruchomości w dzielnicy Miechowice. Na nowootwartym fragmencie bytomskiej obwodnicy bardzo szybko pojawiły się deformacje wymagające naprawy. Stan pierwotny nie został przywrócony, jedynie sfrezowano nawierzchnię. Właściciel terenu Szybu Zachodniego dawnej KWK Miechowice wyburzył część zabudowań. Najbardziej wyrazistym przykładem niszczącej działalności górnictwa w Miechowicach jest kościół ewangelicko-augsburski z 1896 roku, który przez 3 lata był z tego powodu zamknięty. Po wielu perturbacjach i postępowaniu sądowym w końcu wykonano operację jego prostowania.

.....Problem społeczny górnictwa węgla kamiennego w Bytomiu doskonale podsumował raport NIK z 2012 roku: „Nieodzowne jest więc, aby eksploatacja górnicza spełniała dwa zasadnicze warunki. Przede wszystkim nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa, co dotyczy głównie obiektów budowlanych oraz nie może sprawić, że przekroczony zostanie próg społecznie akceptowanej uciążliwości życia mieszkańców tych terenów.” Czy w świetle wydarzeń z 2011 roku w dzielnicach Karb i Miechowice ten „próg społecznie akceptowalnej uciążliwości życia” nie został czasem przekroczony?
 

strona (1) (2) (3) (4) (5) (6)

zobacz artykuł z 2009 roku


| start | czytaj to! | spis budynków | galeria | klatki schodowe | wnętrza | Chorzowska 2 | ludzie |
 | po remoncie | wyburzone | filmy | krótko | media| FAQ | linki | autor |


© 2009-2015 Piotr Studziński |  www.ruiny.bytom.pl